Pomažu li mamografije u poboljšanju ishod…

Kod žena starijih od 70 godina kojima je rak dojke otkriven mamografskim probirnim pregledom, prethodna redovita mamografija unutar pet godina prije dijagnoze povezana je s ranijim otkrivanjem bolesti i značajno manjim rizikom od smrti zbog raka dojke.

METODOLOGIJA STUDIJE:

Iako dvogodišnje mamografsko praćenje dokazano smanjuje smrtnost od raka dojke kod žena u dobi od 40 do 74 godine s estrogenski pozitivnim tumorima, korisnost probira kod starijih žena bila je dosad nejasna.
Ova analiza obuhvatila je podatke 13.028 žena starijih od 70 godina, dijagnosticiranih između 2010. i 2017. godine s ER-pozitivnim ili HER2-negativnim rakom dojke, koristeći SEER-Medicare bazu podataka.
Sve ispitanice bile su kontinuirano osigurane u sklopu američkog Medicare sustava (dijelovi A i B) najmanje 5 godina prije i 1 godinu nakon dijagnoze.
Od svih žena, 77,5 % imalo je barem jednu prethodnu mamografiju; 31 % dvije mamografije, a 45,6 % tri ili četiri. Ukupno 22,5 % žena nikad nije bilo na mamografiji.
Glavni ishod bio je stadij bolesti u trenutku dijagnoze: vrlo rani stadij (T1N0) ili kasniji stadij (T2+ ili N1+). Sekundarni ishod bio je preživljenje povezano isključivo s rakom dojke.

REZULTATI:

Većina žena (70,7 %) dijagnosticirana je u vrlo ranom stadiju bolesti (T1N0), dok je 29,3 % imalo uznapredovalu bolest (T2+ ili N1+).
Žene koje su prethodno imale mamografski probir imale su značajno nižu učestalost uznapredovalih oblika bolesti u usporedbi s onima koje nisu imale raniji probir (25,1 % vs 43,4 %).
U usporedbi sa ženama koje nisu imale mamografiju, prethodni probir bio je povezan s 54 % manjom vjerojatnošću dijagnoze u kasnijem stadiju (prilagođeni omjer izgleda – aOR: 0,46).
Dodatni čimbenici rizika za kasnu dijagnozu uključuju:
- niži socioekonomski status (dvojno osiguranje Medicaid/Medicare: aOR 1,17),
- višu stopu siromaštva (aOR 1,21),
- viši gradus tumora (gradus 3 ili 4 vs gradus 1: aOR 4,90).
Ukupna smrtnost povezana s rakom dojke iznosila je 4,4 %:
- kod žena bez prethodne mamografije umrlo je 8 %,
- kod onih s prethodnim probirima samo 3,3 % (P < 0,001).
Prethodni probir bio je povezan s 37 % manjim rizikom smrti od raka dojke (prilagođeni hazard ratio – aHR: 0,63).
Žene koje su imale tri do četiri prethodne mamografije imale su još manji rizik smrti nego one s jednom mamografijom (aHR: 0,63).
Najstarije žene (≥ 85 godina) imale su više nego dvostruko veći rizik od smrti u usporedbi s onima u dobi 70–74 godine (aHR: 2,28).

PRAKTIČNA PRIMJENA:
„Naši rezultati potvrđuju vrijednost redovitih mamografija za poboljšanje ishoda raka dojke kod starijih žena“ – zaključuju autori. Ističu važnost uzimanja u obzir anamneze probira prilikom procjene učinkovitosti mamografije u ovoj dobnoj skupini.

IZVOR:
Studiju je vodila Sida Huang, BS, sa Škole javnog zdravlja Sveučilišta Yale u SAD-u, a objavljena je 2025. u časopisu JAMA Network Open.

OGRANIČENJA STUDIJE:
Korišten je algoritam temeljen na zdravstvenim potraživanjima koji može uzrokovati pogrešnu klasifikaciju između probirnih i dijagnostičkih mamografija. Nisu uzeti u obzir čimbenici poput gustoće dojki, obiteljske anamneze ili drugih kliničkih karakteristika. Moguća je i prisutnost tzv. lead-time biasa (pomaka vremena zbog ranije dijagnoze, a ne nužno duljeg preživljenja).

FINANCIJSKA OBJAVA:
Istraživanje je financirano putem donacija Američkog društva za rak i Yale Cancer Center programa za istraživanje jednakosti u onkologiji. Neki autori navode primanje honorara i grantova od različitih organizacija.

Do Mammograms Improve Breast Cancer Outcomes in Older Women?