NIPT – neinvazivni prenatalni DNA testovi otkrivaju i sekvenciraju izvanstaničnu fetalnu DNA iz uzorka majčine krvi, iz kojeg se s visokom pouzdanošću detektiraju Downov sindrom (trisomija 21) i ostale fetalne genetske anomalije u razdoblju između 9+0 tjedna trudnoće do predzadnjeg dana termina poroda. Među mnogobrojnim neinvazivnim testovima u prenatalnoj dijagnostici Poliklinika Harni je odabrala PANORAMA TEST, vodeći test među svjetskim i američkim neinvazivnim prenatalnim testovima. Panorama je za sada jedini NIPT koji razlikuje majčinu od fetalne DNA (pored fetalne DNA određuje se i majčina DNA u uzorku) kojim je moguće analizirati uzorke i sa udjelom fetalne frakcije od 2.8%, te je procijenjen kao najkvalitetniji na našem tržištu.
Za razliku od ostalih NIPT na tržištu koji koriste metodu prebrojavanja (masovno paralelno shotgun sekvenciranje i ciljano sekvenciranje ne-polimorfnih regija), analiza Panorama testa se bazira na SNP metodi (eng. single nucleotide polymorphism) kojom se ciljano sekvenciraju polimorfne regije (promjene jednog nukleotida). Takav pristup rezultira manjim brojem lažno pozitivnih i negativnih nalaza te daje mogućnost utvrđivanja triploidija i vanishing twins.
NIPT / Panorama se provodi:
- kod trudnica s abnormalnim ultrazvučnim nalazom
- kod trudnica s abnormalnim biokemijskim probirom
- kod trudnica kod kojih kombinirani probir pokazuje visoki ili umjereno visoki rizik
- kod trudnica s odgovarajućom obiteljskom anamnezom kao i
- kod svih trudnica koje to žele.
NIPT / Panorama utvrđuje:
- postoji li promjena u broju kromosoma 13, 18, 21, X, Y:
- Triploidije
- Trisomije:
- Down sindrom (trisomija 21)
- Edwards sindrom (trisomija 18)
- Patau sindrom (trisomija 13)
- Aneuploidije spolnih kromosoma
- Turner sindrom (monosomija X)
- Klinefelter sindrom (XXY)
- Jacobs sindrom (XYY)
- Trostruki X sindrom (XXX)
- postoje li mikrodelecije kromosoma
- 22q11.2 delecija (DiGeorge sindrom)
- 1p36 delecija
- Angelman sindrom
- Prader-Willi sindrom
- Cri-du-chat sindrom
- fetalni spol - važno kod spolno nasljednih bolesti.
Najbolje mjesto NIPT testiranja je sekundarni probir nakon konvencionalnih prenatalnih testova kod pacijentica s visokim i umjerenim rizikom za kromosomopatije, kada se broj nepotrebnih amniocenteza smanjuje za više od 90%. Pri tome se istodobno smanjuje i broj spontanih pobačaja, uz poboljšanje odnosa izmedu broja otkrivenih slučajeva kromosomopatija u odnosu na broj amniocenteza.
Kombinirani probir otkriva veći broj sumnjivih nalaza nego neinvazivni DNA test, pa se ovom metodom otkriju i druge abnormalnosti fetusa, u usporedbi s neinvazivnim DNA testom. Kombiniranim probirom se iz skupine fetusa s visokim rizikom (ovisno o visini rizika) dijagnoza kromosomopatije postavi u 1-50%. Ako se u primarnom probiru koristi Panorama test, tada će se kod 91% fetusa iz skupine "visokog rizika" postaviti dijagnoza kromosomopatije. Definitivna dijagnoza kod trudnica s visokim rizikom za kromosomopatije postavlja se biopsijom korionskih resica (CVS) ili amniocentezom. Obje su metode invazivne i nose sa sobom određeni rizik spontanog pobačaja. Ako se koristi sadašnji prenatalni probir, da bi se otkrio jedan fetus s kromosomskim abnormalnostima trebalo bi učiniti 18 amniocenteza. Ako bi kombinirani probir bio dopunjen neinvazivnim DNA testom kao sekundarnim probirom, svaka druga amniocenteza bi otkrila fetus s aneuploidijom.
Uporaba neinvazivnih prenatalnih DNA testova u smislu sekundarnog probira nakon konvencionalnih prenatalnih testova (kombinirani ultrazvučni i biokemijski probir) smanjuje broj amniocenteza za više od 90%, reducira broj spontanih pobačaja i fetalnih gubitaka i poboljšava odnos izmedu broja otkrivenih slučajeva Downovog sindroma u odnosu na broj amniocenteza. Sekundarni prenatalni probir na trisomiju 21 NIPT testiranjem zadržava prednosti kombiniranog probira uz istodobni porast detekcije trisomije i smanjenja stope invazivnog testiranja. Druga velika prednost neinvazivnih prenatalnih testove je što u interpretaciji rezultata kod NIPT testiranja postoji ili veoma visok ili veoma nizak rizik, pa je roditeljima lakše odlučiti za invazivnu dijagnostiku. Samom testiranju prethodi detaljno savjetovanje, nakon čega se uzima 20 ml krvi u dvije epruvete. Uzorak krvi se sukladno strogim propisima o transportu i pohrani prenosi u američki laboratorij Natera u Kaliforniji, gdje se provode genetička testiranja. Rezultat se pismeno dostavlja liječniku u roku od 7 - 10 dana koji obavijesti trudinicu i daje joj informacije o eventualnim daljnjim koracima.
NIPT Panorama je najbolji izbor:
- jedini test koji može razlikovati majčinu od fetalne DNA
- najmanje lažno pozitivnih nalaza jer zasebno analizira fetalnu DNA
- najtočnije utvrđivanje spola
- jedini test koji može utvrditi triploidiju, teški poremećaj koji može rezultirati ozbiljnim komplikacijama u trudnoći
- u jednoplodnim trudnoćama neovisno o načinu začeća, pri čemu se kod IVF trudnoća s doniranom jajnom stanicom ili ako je majka surogat provodi samo osnovni panel
- u blizanačkim trudnoćama neovisno o načinu začeća, pri čemu se kod dvojajčanih blizanaca radi samo osnovni panel.
Značenje rezultata:
- Niski rizik - malo je vjerojatno da će dijete imati neki od sindroma koje testira Panorama
- Visoki rizik - postoji velika vjerojatnost će dijete imati neki od sindroma koje testira Panorama. S obzirom da je Panorama test probira, rezultate je potrebno potvrditi dijagnostičkom metodom (amniocenteza ili biopsija korionskih resica).
- Bez rezultata - u iznimno malom broju slučajeva iz uzorka krvi nije moguće dobiti dovoljno informacija za točan rezultat. U tom slučaju je potreban novi uzorak krvi, bez dodatne nadoplate.
Test se ne provodi u slučaju:
- višeplodne trudnoće kada je rađen IVF s doniranom jajnom stanicom
- višeplodnih trudnoća kada se radi o surogat majci
- Višeplodne trudnoće s tri ili više plodova
- ako je majci transplantirana koštana srž.
Za uspješno provođenje Panorama testa važan je udio slobodne fetalne DNA, a on varira od trudnice do trudnice zato što ovisi o raznim čimbenicima. U slučaju da udio slobodne fetalne DNA nije dovoljan, analiza se ponavlja iz novog uzorka krvi, bez dodatnih troškova. Test je razvijen u laboratoriju tvrtke Natera, Inc. koji je cerificiran prema Clinical Laboratory Improvement Amendments (CLIA) kako bi se osigurala kvaliteta i validnost testa.
Paneli / opcije Panorama testa analiziraju kromosomopatije (trisomija 21, 18 i 13), aneuplodiije spolnih kromosoma (Turner, Klinefelter, Jacobs i Triple X sindrom) i mikrodelecije:
- OPCIJA 1 (standardni panel): Trisomije 21, 13, 18, aneuploidije spolnih kromosoma / triploidije / određivanje spola
- OPCIJA 2 (prošireni panel I): Opcija 1 + DiGeorge sindrom (22q11.2)
- OPCIJA 3 (prošireni panel II): Opcija 1 + DiGeorge + Prader-Willi + Angelman + Cri-du-chat + 1p36 delecija
dr.Vesna Harni
